احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )

486

اسرار گياهان دارويى ( فارسى )

از برگچه‌هاى باريك و دراز و نوك‌تيز با دمبرگ است . گلهاى آن مانند نخلهاى نر و ماده جداگانه روى دو پايهء جدا قرار دارند . ميوهء آن به اندازهء گيلاس و بيضىشكل است و پس از اينكه كاملا رسيد مادهء رزينى قرمزرنگى آن را فرامىگيرد به‌طورى كه حتى فلسهاى سطح خارجى ميوه را نيز مىپوشاند . اين درخت در مغرب هندوستان و مناطق شرقى سوماترا و غرب بورنئو مىرويد . خون سياوشان بىبو و بىطعم است و اگر آن را بسوزانند بوى سقز كمى معطر از آن استشمام مىشود و اگر نازك باشد به رنگ قرمز زيبا و كمى شفاف است كه اگر آن را روى كاغذ بكشند از خود اثرى باقى نمىگذارد ، در الكل و سولفورددوكربن و كلروفورم و بنيزين حل مىشود . طبيعت آن : خيلى سرد و خشك است . تركيب شيميايى : مواد دراكوآلبان ، دراكورزن ، دراكورزيتانول و بنرول‌استيك‌استر - مادهء رنگين شامل دراكوكامين و دراكوروبين - اسانس . خواص درمانى : 1 - دو تا پنج گرم از آن را بخوريد ، براى رفع قطع و حبس خون از جميع اعضاى باطنى و التيام قروح و ردع و سيلان فضولات و تقويت معده و زحير مفيد است ، مسكّن و تونيك و قابض است ، براى درمان سوءهاضمه و رفع وجود خون در ادرار و بيمارى اسپرو و تسكين درد معده مفيد است ، بلغم را دفع مىكند . 2 - شش نخود از آن را با مقدارى شكر بساييد و آن مقدار مخلوطشده را سه قسمت كنيد و هر شب موقع خواب يك قسمت از آن را بخوريد . سياه‌سرفه را درمان مىكند . 3 - دو تا پنج گرم از آن را با زردهء تخم‌مرغ مخلوط كنيد و بخوريد . براى قطع خونريزى داخلى مفيد است ، براى ترميم و گوشت آوردن زخمها نافع است ، معده را خنك مىكند و حرارت روده‌ها و كبد را كاهش مىدهد و براى تقويت معده و بند آوردن شكم‌روش و اسهال خونى و صفراوى و به هم آوردن شقاق مقعد و بواسير مؤثر است . 4 - آن را به چشم بماليد ، براى تقويت ديد و ترميم جراحتهاى چشم نافع است . 5 - ماليدن آن به دندان براى تقويت لثه مؤثر است . 6 - پاشيدن گرد آن روى جراحتها براى قطع خونريزى و به هم آوردن و چسبانيدن زخم تازه در هر عضوى كه باشد مؤثر خواهد بود . تذكر : براى كليه مضر است و مصلح آن كتيرا مىباشد . خولنجان نام‌هاى ديگر : قولنجان - گلچين - خسرودارو . Alpinia . afficinarum .